Հայաստանի մասնակցությունը Եվրոպական ստանդարտացման գործընթացներին

Եվրոպական ստանդարտները բարելավում են Եվրոպացիների կյանքի որակը։ CEN-ը` Եվրոպական ստանդարտացման կոմիտեն հիմնադրվել է 1961թ.-ին և այդ ժամանակվանից ի վեր զբաղվում է Եվրոպական ստանդարտների մշակմամբ ու կիրառմամբ։ Այդ ստանդարտները չափելի օգուտներ են ապահովում մասշտաբների տնտեսման, մրցակցության բարելավման և ապրանքների ու ծառայությունների փոխգործակցության աճի շնորհիվ։

Եվրոպական Խորհրդի 1985թ. մայիսի որոշմամբ հստակ տարանջատվեցին Եվրոպական Միության, Եվրոպական Ազատ Առևտրի Տարածքի և Ստանդարտացման կազմակերպությունների պարտականությունները։ Այդ որոշումը պատմության մեջ մտավ «Նոր Մոտեցում» անվամբ, որի հիմնական գաղափարը տարբեր Եվրոպական երկրների ստանդարտների ներդաշնակեցումն էր ու ազատ առևտրի պայմանների ստեղծումը։ Այդ ժամանակվանից ի վեր ՍԵՆ-ը, Եվրոպական Էլեկտրատեխնիկական Ստանդարտացման Կոմիտեն (ՍԵՆԵԼԵԿ) և Եվրոպական Հեռահաղորդակցության Ստանդարտների Ինստիտուտը (ԵՏՍԻ) իրենց համատեղ աշխատանքով նպաստում են Եվրոպական շուկայում ապրանքների ու ծառայությունների ազատ տեղարշարժին։ ՍԵՆ-ը բաղկացած է 30 անդամ ազգային մարմիններից, որոնք Եվրամիության անդամ երկրների համապատասխան ստանդարտացման կազմակերպություններն են, ինչպես նաև 7 գործընկեր անդամներից և 2 խորհրդատու կազմակերպություններից։ Բացի նշված հիմնական անդամներից, ՍԵՆ-ը նաև համագործակցում է ոչ Եվրամիության տարածքի երկրների հետ և Եվրամիության անդամ դառնալ կամ Եվրոպական շուկայի պահանջներին ազգային պահանջները ներդաշնակեցնել ցանկացող որոշ երկրների ստանդարտացման կազմակերպություններին տրամադրում է գործակցող անդամի կարգավիճակ։

Հայաստանի Եվրոպական ինտեգրումը ներկայումս ռազմավարական նշանակություն ունի և պետական քաղաքականության օրակարգային հարցերից է։ Այս առումով, Հայաստանը սկսած 2007թ.-ից հանդիսանում է ՍԵՆ-ի գործակցող անդամ։ Հարկ է նշել, որ նախկին Խորհրդային Միության երկրներից ՍԵՆ-ի գործակցող անդամ են նաև Վրաստանը, Ուկրաինան և Մոլդովան։ Սակայն այս անդամակցությունն ինքնանպատակ չէ։ Դրա գլխավոր առաքելությունը Եվրոպական և ազգային ստանդարտների ներդաշնակեցումն է։ Կարելի է ասել, որ ստանդարտներն առևտրի միջազգային լեզուն են։ Ապրանքների, ծառայությունների և փորձարկման մեթոդների միասնական պահանջների պահպանումը խթանում է միջազգային առևտուրը։ Եվրոպական ստանդարտներին համահունչ տեղական ապրանքների ու ծառայությունների արտադրությունը նպաստում է Հայաստանի ու Եվրոպական երկրների միջև առևտրի խթանմանը։ Բացի այդ, ինչպես հայտնի է Հայաստանը անդամակցում է Առևտրի Համաշխարհային Կազմակերպությանը, որի «Առևտրի տեխնիկական խոչընդոտների մասին համաձայնագիրը» ներառում է նաև միջազգային ստանդարտների մշակման, հաստատման ու կիրառման պահանջը։ ԱՀԿ-ն ցուցում է տալիս օգտագործել միջազգային ստանդարտները որպես տեխնիկական կարգավորման հիմք, իսկ համաձայնագրի բոլոր կողմերը գերակայություն են տալիս միջազգային ստանդարտների կիրառմանը` ազգային ստանդարտների մշակման համար, ըստ նպատակահարմարության։

Վերջերս` 2009թ. հունիսի 29-ից հուլիսի 2-ը Իսպանիայի մայրաքաղաք Մադրիդում տեղի ունեցավ ՍԵՆ-ի 35-րդ տարեկան վեհաժողովը, որը համատեղվում էր նաև ՍԵՆ-ի ու ՍԵՆԵԼԵԿ-ի 5-րդ տարեկան համատեղ ժողովի հետ։ Այդ միջոցառմանը մասնակցում էին ավելի քան 50 երկրներից ժամանած պատվիրակություններ, որոնց թվում էր նաև Հայաստանի պատվիրակությունը։ Հայաստանի պատվիրակության անդամներն էին Ստանդարտների ազգային ինստիտուտ ՓԲԸ տնօրեն Ե.Ազարյանը և աշխատակզմի ղեկավար Գ.Նազարյանը։

Հարկ է նշել, որ յուրաքանչյուր տարի ՍԵՆ-ի ու ՍԵՆԵԼԵԿ-ի ընդհանուր վեհաժողովի անցկացման համար ընտրվում է որևէ յուրահատուկ, Եվրոպական տարածաշրջանի համար խիստ արդիական թեմա։ Այս տարվա հուլիսի 1-ին կայացած վեհաժողովի թեման էր «Էներգիայի կայուն օգտագործումը»։ Ներկայիս պայմաններում աշխարհի գրեթե բոլոր երկրները մտահոգված են օրեցօր ավելի սրացող կլիմայական պայմաններով, մթնոլորտի աղտոտման խնդիրներով, բնական միջավայրի կորստով, CO2 գազերի ծավալի աճով և այլն։ Եվրոպական երկրները ներկայումս կանգնած են էներգիայի պահանջի զգալի աճի խնդրի առջև։ Ըստ կանխատեսումների, մինչև 2030թ. Եվրամիության տարածքում էներգիայի պահանջը կաճի մոտ 1.6 անգամ։ Կարևորագույն խնդիր է դառնում ապահովել էներգիայի արտադրությունը վերականգնվող էներգաարտադրող աղբյուրների հաշվին` քամու, արևի, ջրի, գեոթերմալ և այլ էներգիա։

Ընտրված թեման լավագույնս համապատասխանում էր թե՛ ՍԵՆԵԼԵԿ-ին, որը մշակում է էներգախնայող տեխնոլոգիական ստանդարտներ, թե՛ ՍԵՆ-ին, որը մշակում է էներգիայի կառավարման համակարգերի ստանդարտներ։ Քննարկումները բաժանված էին երեք առանձին թեմատիկ խմբերի և յուրաքանչյուր երկիր` ըստ իրեն նախապատվության, ընտրում էր այս կամ այն խմբում նիստերին մասնկացությունը։ Հայկական պատվիրակությունը մասնակցեց, մասնավորապես, «էներգիայի կառավարում» և «Էներգիայի վերականգնվող աղբյուրներ» խմբերում նիստերին։ Էներգիայի կառավարման վերաբերյալ նիստում առաջին անգամ հայտարարվեց ողջ Եվրամիության տարածքում ԵՆ16001 «Էներգիայի կառավարման համակարգեր» նոր ստանդարտի կիրառման մասին։ Այդ ստանդարտը մշակվել է ԻՍՕ9001 և ԻՍՕ14001 ստանդարտների հիման վրա և լրացնում է դրանք։ Այն ուղղված է կոնկրետ էներգախնայողության խնդրին և կոչված է ապահովելու ԵՄ 2006/32/EC դիրեկտիվի պահանջների ապահովմանը։

«Էներգիայի վերականգնվող աղբյուրներ» նիստում ներկայացվեց Եվրոպական առաջատար ընկերությունների հայտնագործությունները և տեխնիկական նորույթները արևի էներգիայի, գեոթերմալ էներգիայի և քամու էներգիայի ոլորտներում։

Ընդհանուր առմամբ, բոլոր քննարկումները շատ հետաքրքրաշարժ էին, որոնք այնուհետև ամփոփվեցին ընդհանուր պլենար նիստում։

Հուլիսի 2-ին էլ կայացավ ՍԵՆ-ի 35-րդ գագաթնաժողովը, որի ժամանակ ներկայացվեց և հաստատվեց ՍԵՆ-ի 2008թ. տարեկան հաշվետվությունը և հաջորդ 2010-2011թթ. ժամկետի համար վերընտրվեց ՍԵՆ-ի ներկայիս նախագահ պրն. Խուան Կարլոս Լոպեզ Ագուին։ Հարկ է նշել, որ 2008թ. գործունեության արդյունքներով ՍԵՆ-ը հրապարակել է 1144 նոր Եվրոպական ստանդարտներ, իսկ ընդհանուր Եվրոպական ստանդարտների թիվը ներկայումս կազմում է 13330։ Համեմատության համար նշենք, որ օրինակ 1992թ. կար ընդամենը 901 Եվրոպական ստանդարտ։ Այդ թվերը վկայում են ՍԵՆ-ի կողմից իրականացված հսկայածավալ աշխատանքների մասին։ ՍԵՆ-ի տարեկան հաշվետվությանը կարելի է ծանոթանալ http://www.cen.eu/ կայքից։

Քննարկումներից և նիստերից հետո պատվիրակությունները հրավիրվեցին պաշտոնական ընթրիքի, որտեղ հնարավորություն ստեղծվեց պատվիրակությունների միջև զանազան շփումների ու առանձին քննարկումների համար։ Ստանդարտների ազգային ինստիտուտի տնօրեն Ե.Ազարյանը առանձին հանդիպում ունեցավ նաև ՍԵՆ-ի նախագահ պրն. Ագուիի հետ։ Հանդիպմանը ներկայացվեցին Հայաստանում ստանդարտացման ներկայիս հիմնախնդիրները։ Պրն. Ազարյանը կարևորեց Եվրոպական ստանդարտացման կոմիտեի հետ համագործակցությունը, սակայն նշեց որ այդ համագործակցությունը պետք է էլ ավելի սերտացվի։ Հայաստանի համար շատ կարևոր է Եվրոպական երկրների փորձի ուսումնասիրումը և լավագույն արդյունքների ներդրումը։ Փոխգործակցությունը կնպաստի Հայաստանի և Եվրամիության միջև առևտրական կապերի ընդլայնմանը և առևտրի խթանմանը։ Պրն. Ազարյանը նաև պաշտոնապես հրավիրեց պրն. Ագուին այցելելու Հայաստան և մանրամասն քննարկելու ՍԵՆ-ի և ՍԱՐՄ-ի համագործակցության հեռանկարները։ Պրն. Ագուին չմերժեց հրավերքը և խոստացավ առաջին իսկ հնարավորության դեպքում անպայման այցելել Հայաստան։
Այլ Նորություններ
2011-11-29

ԻՍՕ –ի "Զարգացող երկրներին աջակցության 2011-2015թթ. ծրագրի" շրջանակներում ԻՍՕ-ի և Ստանդարտների ազգային ինստիտուտի համատեղ ջանքերով 2011թ. նոյեմբերի 22-24 Երևանում կազմակերպվեց սեմինար

2011-11-29
ԻՍՕ -ի" Զարգացող երկրներին աջակցության 2011-2015թթ. ծրագրի" շրջանակներում ԻՍՕ-ի և Ստանդարտների ազգային ինստիտուտի համատեղ ջանքերով 2011թ. նոյեմբերի 22-24 Երևանում կազմակերպվեց սեմինար` նվիրված ԻՍՕ 14001 "Շրջակա միջավայրի կառավարման համակարգ" ստանդարտի կիրառմանը
2011-11-17
Կովկասյան Լեռնաշղթան, այդ թվում` Հայաստանի ողջ տարածքը բարձր սեյսմիկ ռիսկի տարածաշրջան է
2011-11-11
2011թ. նոյեմբերի 3-ին և 4-ին ք.Երևանի Կոնգրես հյուրանոցի դահլիճում կայացավ PTB-ի (Գերմանիայի Չափագիտության Ազգային Ինստիտուտ) ծրագրի մեկնարկային և իրազեկմանը նվիրված կոնֆերանս
2011-10-14
Համաշխարհային գիտատեխնիկական հանրությունը յուրաքանչյուր տարի հոկտեմբերի 14-ին նշում է ստանդարտացման համաշխարհային օրը
2011-09-28
Ստանդարտների ազգային ինստիտուտի պատվիրակությունը` տնօրեն Ե.Ազարյանի գլխավորությամբ 2011 թվականի սեպտեմբերի 19-24 մասնակցեց Հնդկաստանի Դելի քաղաքում տեղի ունեցած ԻՍՕ-ի` Ստանդարտացման Միջազգային Կազմակերպության 34-րդ վեհաժողովին 
2011-09-01
ԱՊՀ երկրներում արտադրանքի և ծառայությունների որակի բարձրացումը խթանելու նպատակով 2005թ. նոյեմբերի 25-ին ԱՊՀ մասնակից երկրների կառա­վարու­թյունների ղեկավարների Խորհրդում որոշվեց սահմանել  "Արտադրանքի և ծառայությունների որակի ապահովման բնագավառում ԱՊՀ երկրների մրցանակաբաշխություն" 
2011-08-25
ԻՍՕ Ինստիտուցիոնալ հզորացման ծրագրի շրջանակներում 2011թ. հուլիսի 6-10 իրականացվեց ՍԱՐՄ-ի գործառույթների գնահատումը
2011-08-15
Ստանդարտների ազգային ինստիտուտը, "Հայասի գրուպ" և "Փ.Աբաջան" ՍՊԸ ընկերությունների հետ 2011թ. հուլիսի 15-ին Ուկրաինայի Կիև քաղաքում մասնակցեց "Թոփ Թեն Ավարդ" (Top Ten Award) միջազգային մրցանակաբաշխությանը և արժանացավ ոսկե մրցանակի:
2011-08-10
2011 թ. հուլիսի 18-ից օգոստոսի 5-ը ՀՀ Գիտությունների ազգային ակադեմիայի Էկոլոգոնոոսֆերային հետազոտու­թյունների կենտրոնում Իտալիայի Tuscia համալասարանի  նախաձեռնու­թյամբ կազմա­կերպ­վեց սննդամթերքի որակի և անվտանգության խնդրին նվիրված ամառային դպրոց
Նորություններ
2011-11-29  ԻՍՕ 14001 "Շրջակա միջավայրի կառավարման համակարգ" թեմայով ԻՍՕ-ի կողմից կազմակերպված սեմինար Երևանում
ԻՍՕ –ի "Զարգացող երկրներին աջակցության 2011-2015թթ. ծրագրի" շրջանակներում ԻՍՕ-ի և Ստանդարտների ազգայ...
2011-11-29  Շարունակություն ԻՍՕ 14001 "Շրջակա միջավայրի կառավարման համակարգ" թեմայով սեմինար
ԻՍՕ -ի" Զարգացող երկրներին աջակցության 2011-2015թթ. ծրագրի" շրջանակներում ԻՍՕ-ի և Ստանդարտների ազգայ...
2011-11-17  Սեյսմիկ անվտանգության ոլորտի ստանդարտները օգնում են պաշտպանվել երկրաշարժերից
Կովկասյան Լեռնաշղթան, այդ թվում` Հայաստանի ողջ տարածքը բարձր սեյսմիկ ռիսկի տարածաշրջան է...
2011-11-11  PTB ծրագիր՝ Հարավային Կովկասում ենթակառուցվածքի կատարելագործում
2011թ. նոյեմբերի 3-ին և 4-ին ք.Երևանի Կոնգրես հյուրանոցի դահլիճում կայացավ PTB-ի (Գերմանիայի Չափագիտ...
2011-10-14  Ստանդարտներն օգնում են ձևավորել վստահությունն աշխարհում
Համաշխարհային գիտատեխնիկական հանրությունը յուրաքանչյուր տարի հոկտեմբերի 14-ին նշում է ստանդարտացման ...
2011-09-28  Ստանդարտացման միջազգային կազմակերպության (ԻՍՕ) 34-րդ վեհաժողովը
Ստանդարտների ազգային ինստիտուտի պատվիրակությունը` տնօրեն Ե.Ազարյանի գլխավորությամբ 2011 թվականի սեպտ...
2011-09-01  Արտադրանքի և ծառայությունների որակի ապահովման բնագավառում ԱՊՀ երկրների III մրցանակաբաշխութուն
ԱՊՀ երկրներում արտադրանքի և ծառայությունների որակի բարձրացումը խթանելու նպատակով 2005թ. նոյեմբերի 25...
2011-08-25  Ստանդարտների ազգային ինստիտուտի (ՍԱՐՄ) գնահատումը ԻՍՕ ԻՀԾ շրջանակներում
ԻՍՕ Ինստիտուցիոնալ հզորացման ծրագրի շրջանակներում 2011թ. հուլիսի 6-10 իրականացվեց ՍԱՐՄ-ի գործառույթն...
2011-08-15  Ստանդարտների ազգային ինստիտուտին շնորհվեց "Թոփ Թեն Ավարդ" ոսկե մրցանակ
Ստանդարտների ազգային ինստիտուտը, "Հայասի գրուպ" և "Փ.Աբաջան" ՍՊԸ ընկերությունների հետ 2011թ. հուլիսի...
2011-08-10  Սննդամթերքի անվտանգության ոլորտում ունակությունների զարգացում
2011 թ. հուլիսի 18-ից օգոստոսի 5-ը ՀՀ Գիտությունների ազգային ակադեմիայի Էկոլոգոնոոսֆերային հետազոտու...